Φανταστείτε έναν πελάτη ενθουσιασμένο με τη δουλειά σας. Σας συστήνει, επαινεί την ευελιξία σας και συνεχίζει να παραγγέλνει. Χρειάζεται όμως και αναθεωρημένη προσφορά την Κυριακή, παράδοση εκτός του συμφωνημένου χρονικού διαστήματος και αρκετές μικρές αλλαγές μετά την έγκριση. Κάθε αίτημα φαίνεται λογικό. Συνολικά, όμως, έχει αγοράσει διαφορετική υπηρεσία από εκείνη που τιμολογήσατε.
Η άρνηση εξυπηρέτησης αυτού του πελάτη μπορεί να μοιάζει με κακή εμπορική κίνηση. Ωστόσο, η αποδοχή κάθε αιτήματος μπορεί να κάνει την επιχείρηση λιγότερο αξιόπιστη για όλους τους υπόλοιπους. Το χρήσιμο ερώτημα είναι αν μπορείτε να εξυπηρετήσετε καλά αυτόν τον πελάτη με όρους που λειτουργούν και για την επιχείρηση.
Το τιμολόγιο λέει μόνο τη μισή ιστορία
Ας εξετάσουμε μια υποθετική επιχείρηση παροχής υπηρεσιών που διοικείται από τον ιδιοκτήτη της. Δύο πελάτες αγοράζουν ο καθένας ένα πακέτο €900, χωρίς ΦΠΑ. Κάθε δουλειά έχει κόστος €280 για υλικά, παράδοση και άλλες μεταβλητές δαπάνες. Η πρώτη απαιτεί οκτώ ώρες από τον χρόνο του ιδιοκτήτη. Η δεύτερη δεκατέσσερις, μαζί με τηλεφωνήματα, διορθώσεις και αλλαγές προγραμματισμού.
Και οι δύο αφήνουν €620 πριν από την αμοιβή του ιδιοκτήτη, τα πάγια έξοδα και τους φόρους. Αφήνουν όμως αντίστοιχα €77,50 και περίπου €44,29 για κάθε ώρα του χρόνου του. Πρόκειται για ενδεικτικά μεγέθη περιθωρίου συνεισφοράς, όχι για κέρδος ή προτεινόμενες ωριαίες αμοιβές.
Αν ο χρόνος του ιδιοκτήτη είναι ο περιοριστικός παράγοντας και υπάρχει άλλη διαθέσιμη δουλειά, η διαφορά έχει σημασία. Μια συνεισφορά €620 είναι λιγότερο ελκυστική όταν η απόκτησή της εμποδίζει μια άλλη αξιόλογη δουλειά. Η διοικητική λογιστική το αποτυπώνει συγκρίνοντας τη συνεισφορά με τον πόρο που βρίσκεται σε έλλειψη, όπως εξηγεί η ACCA στην ανάλυσή της για τους περιοριστικούς παράγοντες.
Ο πόρος δεν χρειάζεται να είναι η εργασία. Μπορεί να είναι ο χώρος του εργαστηρίου, ένα όχημα ή η έγκριση ενός ειδικού. Μετρήστε τον περιορισμό που πραγματικά αντιμετωπίζετε. Ένας άψογος υπολογισμός ανά ώρα δεν λύνει την έλλειψη αποθηκευτικού χώρου.
Γιατί φαίνεται ευκολότερο να τον κρατήσετε
Υπάρχει εδώ μια άβολη ασυμμετρία. Ένας πελάτης που φεύγει είναι ορατός: ένα κενό στο πρόγραμμα, μικρότερο σύνολο τιμολογίων, ίσως μια δύσκολη συζήτηση. Το κόστος διατήρησής του μπορεί να χαθεί μέσα στα βράδια, τις διακοπές της εργασίας και τις υποσχέσεις προς άλλους πελάτες.
Η προσπάθεια που προηγήθηκε δυσκολεύει την κρίση. Αφιερώσατε μήνες για να κερδίσετε τον πελάτη· σίγουρα αξίζει άλλη μία ευκαιρία. Στην έρευνά τους του 1985 για το μη ανακτήσιμο κόστος, οι Hal Arkes και Catherine Blumer εξέτασαν πώς προηγούμενες επενδύσεις χρημάτων, προσπάθειας ή χρόνου μπορούν να ενθαρρύνουν τη συνέχιση μιας δέσμευσης. Η εργασία τους δεν αποτελεί διάγνωση για κάποια συγκεκριμένη πελατειακή σχέση. Προσφέρει ένα χρήσιμο ερώτημα: αν το αίτημα ερχόταν σήμερα, με όλα όσα γνωρίζετε πλέον, θα δίνατε προσφορά με τους ίδιους όρους;
Αυτό δεν είναι λόγος να αγνοείτε την αφοσίωση. Η εδραιωμένη εμπιστοσύνη, οι ευκολότερες μελλοντικές παραγγελίες και οι αξιόπιστες συστάσεις μπορούν να έχουν μελλοντική αξία. Διαχωρίστε αυτά τα μελλοντικά οφέλη από την επιθυμία να δικαιολογήσετε όσα έχετε ήδη δαπανήσει.
Πρώτα εξετάστε την υπόσχεση
Πριν χαρακτηρίσετε κάποιον κακό πελάτη, εξετάστε τι προσδοκίες καλλιέργησε η επιχείρησή σας. «Κατά παραγγελία», «ευελιξία» και «τίποτα δεν μας δυσκολεύει» είναι ελκυστικές εκφράσεις. Είναι επίσης ανοιχτές προσκλήσεις, αν η περιγραφή της υπηρεσίας δεν εξηγεί τα όριά τους.
Ένας πελάτης που ζητά επανειλημμένες διορθώσεις μπορεί να αγόρασε από μια σελίδα που υποσχόταν απεριόριστη φροντίδα. Ένας πελάτης που τηλεφωνεί τρεις φορές μπορεί να μην βρίσκει ενημέρωση για την παραγγελία του. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η άρνηση παρακάμπτει ένα πρόβλημα στη δημιουργία του οποίου συμβάλατε.
Καταγράψτε την πρόσθετη εργασία για μερικές πρόσφατες δουλειές: τι ζητήθηκε, γιατί προέκυψε, πόσο χρόνο πήρε και αν καλυπτόταν από την αρχική συμφωνία. Ξεχωρίστε τα λάθη που οφείλετε να διορθώσετε από τις αλλαγές που προσθέτει ο πελάτης. Θεωρήστε τις εύλογες εξηγήσεις μέρος της υπηρεσίας, αντί να αντιμετωπίζετε την έλλειψη εξοικείωσης ως κακή συμπεριφορά.
Η άσκηση μπορεί να αποκαλύψει μια υπηρεσία που λείπει. Ορισμένοι πελάτες χρειάζονται επειγόντως βεβαιότητα και θα πληρώσουν για δεσμευμένο χρόνο. Άλλοι μπορούν να δεχτούν πιο αργή εξυπηρέτηση σε χαμηλότερη τιμή. Αυτή είναι μια πρόταση προς δοκιμή, όχι άδεια να επινοείτε πρόσθετες χρεώσεις αφού δεχτείτε μια παραγγελία.
Προτείνετε μια εφαρμόσιμη εκδοχή
Για μια μελλοντική παραγγελία, κάντε την επιλογή συγκεκριμένη. Η βασική τιμή μπορεί να περιλαμβάνει έναν κύκλο έγκρισης και ένα συμφωνημένο χρονικό διάστημα παράδοσης. Οι επιπλέον διορθώσεις μπορεί να χρειάζονται νέα προσφορά. Μια επείγουσα δουλειά μπορεί να απαιτεί χρόνο με ξεχωριστή χρέωση. Περιγράψτε την πρόταση στην προσφορά, πριν αρχίσει η εργασία, ώστε ο πελάτης να αποφασίσει αν του ταιριάζει.
Στο παράδειγμά μας, ας υποθέσουμε ότι η δουλειά των δεκατεσσάρων ωρών παραμένει στις δεκατέσσερις ώρες και οι άλλες μεταβλητές δαπάνες παραμένουν €280. Για να εξισωθεί η συνεισφορά ανά ώρα του ιδιοκτήτη με εκείνη της πρώτης δουλειάς, θα απαιτούνταν τιμή €1.365: δεκατέσσερις φορές €77,50, συν €280. Δηλαδή €465 πάνω από την αρχική τιμή.
Ο υπολογισμός δεν αποδεικνύει ότι κάποιος θα την πληρώσει. Δείχνει το μέγεθος της απόστασης. Αν ο πελάτης αποτιμά την πρόσθετη υπηρεσία στα €50, ενώ αυτή καταναλώνει δυναμικότητα αξίας €465 με τη συγκριτική τιμή που επιλέξατε, η ευγενική πειθώ δεν θα εξαλείψει την αναντιστοιχία.
Θα μπορούσατε αντί γι’ αυτό να μειώσετε τη δουλειά. Μία συγκεντρωτική έγκριση, λιγότερες επιλογές παράδοσης ή πιο περιορισμένες προδιαγραφές μπορεί να κάνουν βιώσιμη την αρχική τιμή. Δοκιμάστε μια σαφώς ορισμένη ρύθμιση σε μία παραγγελία. Κρίνετε το αποτέλεσμα βάσει του συμφωνημένου αντικειμένου, του χρόνου και των όρων πληρωμής, όχι βάσει της ανακούφισης που νιώθετε μετά τη συζήτηση.
Πότε έχει νόημα να κρατήσετε τον πελάτη
Το επιχείρημα αλλάζει όταν υπάρχει διαθέσιμη δυναμικότητα. Η απόρριψη μιας δουλειάς που συνεισφέρει €620 δεν βελτιώνει τις ταμειακές ροές, αν η εναλλακτική είναι να μην υπάρχει δουλειά. Ο χρόνος του ιδιοκτήτη εξακολουθεί να έχει αξία, αλλά δεν ισούται αυτόματα με την αμοιβή που θα μπορούσατε να πετύχετε σε μια πλήρως κλεισμένη εβδομάδα.
Σημασία έχει και η μάθηση. Μια πρώτη παραγγελία μπορεί να απαιτεί προετοιμασία που οι επόμενες δεν χρειάζονται. Ένας πελάτης μπορεί να ανοίξει μια αξιόλογη αγορά ή να προσφέρει ιδιαίτερα χρήσιμη ανατροφοδότηση. Κάντε τέτοιες εξαιρέσεις συνειδητά: ορίστε το όφελος που αναμένετε, το κόστος του και πότε θα το επανεξετάσετε. Η «προοπτική» δύσκολα διαψεύδεται χωρίς ημερομηνία.
Ομοίως, ένα υπολογιστικό φύλλο δεν μπορεί να κάνει αποδεκτή την επανειλημμένη κακομεταχείριση ή τις αδύνατες υποσχέσεις. Εφαρμόζετε σαφείς κανόνες με συνέπεια, τηρείτε τις υφιστάμενες δεσμεύσεις και αποφεύγετε να αναλαμβάνετε νέα δουλειά που δεν μπορείτε να παραδώσετε σωστά.
Μια άρνηση μπορεί να είναι απλή: εξηγήστε ποια απαίτηση δεν μπορείτε να καλύψετε, προτείνετε την εκδοχή που μπορείτε να υλοποιήσετε και, όπου χρειάζεται, συστήστε άλλον προμηθευτή. Δεν χρειάζεται να δικάσετε τον χαρακτήρα του πελάτη.
Στόχος είναι να δώσετε μια υπόσχεση που η επιχείρησή σας μπορεί να τηρήσει. Μερικές φορές αυτό σημαίνει καλύτερη διαδικασία. Άλλες, διαφορετική τιμή. Και άλλες φορές σημαίνει να αφήσετε την παραγγελία σε μια επιχείρηση καλύτερα εξοπλισμένη για να την εκτελέσει.
